Günlük hayatta sıkça tüketilen birçok gıda, özellikle yaz aylarında uygun koşullarda hazırlanmadığında ya da saklanmadığında ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Özlem Özer, besin zehirlenmelerine karşı hayati uyarılarda bulundu…
Bakteriler hızlı çoğalıyor
Hava sıcaklığının artmasıyla bakteriler, virüsler ve diğer zararlı mikroorganizmalar gıdalarda daha hızlı çoğalabiliyor. Yiyeceklerin uzun süre dışarıda bekletilmesi, uygun sıcaklıkta saklanmaması veya soğuk zincirin bozulması gıdaların hızla bozulmasına ve besin zehirlenmesi riskinin artmasına yol açıyor.
Besin zehirlenmesi, bakteri, virüs, parazit ya da bunların ürettiği toksinlerle kirlenmiş yiyecek ve içeceklerin tüketilmesi sonucu ortaya çıkıyor ve sindirim sistemini etkileyerek kısa sürede belirti veriyor. Genellikle hijyenik olmayan koşullarda hazırlanan, iyi pişirilmemiş veya uygun saklanmamış gıdalar bu duruma neden oluyor.
Hem evde hem dışarıda atlanmayacak kurallar
Besin zehirlenmesini önlemek için hem dışarıda hem evde hijyen ve doğru saklama koşullarına dikkat edilmeli. Dışarıda yemek yerken güvenilir ve hijyen standartlarına uyan işletmeler tercih edilmeli, yiyeceklerin taze hazırlanmış ve uygun sıcaklıkta servis edilmesine özen gösterilmeli.
Evde ise eller sık sık yıkanmalı, çiğ ve pişmiş gıdalar ayrı tutulmalı, et, tavuk, balık ve yumurta gibi riskli besinler yeterli sıcaklıkta pişirilmelidir. Artan yemekler uzun süre dışarıda bekletilmeden soğutularak buzdolabına kaldırılmalıdır.
Tencerenin tamamını değil yiyeceğiniz miktarı ısıtın
Yemekler tekrar tekrar soğutulup ısıtılmamalı. Bu durum bakterilerin çoğalmasını kolaylaştırarak besin zehirlenmesi riskini artırabilir. Tüketilmeyen yemekler oda sıcaklığında bekletilmeden kısa sürede soğutulup buzdolabına kaldırılmalı, mümkünse 24 saat içinde tüketilmelidir.
Buzdolabından çıkarılan yemekler uzun süre dışarıda bekletilmemelidir. En güvenli yöntem, yemekleri porsiyonlar halinde saklayıp yalnızca tüketilecek miktarı ısıtmaktır.
Sakın bu yöntemlere başvurmayın!
Evde yapılan yanlış müdahaleler hastalığın seyrini olumsuz etkileyebilir. Bilinçsiz antibiyotik, antiviral veya probiyotik kullanımı ile kusmaya zorlama gibi uygulamalar risklidir; bu nedenle belirtiler devam ediyorsa mutlaka profesyonel sağlık desteği alınmalıdır.
Tedavide temel amaç vücuttaki sıvı ve elektrolit dengesinin sağlanmasıdır. Hafif vakalarda bu denge bol sıvı ve hafif gıdalarla desteklenirken, ağır durumlarda damar yoluyla sıvı tedavisi gerekebilir.
Gerekli durumlarda etken mikroorganizmaya göre antibiyotik veya antiviral tedavi uygulanır. Besin zehirlenmesi özellikle çocuklar, yaşlılar ve bağışıklığı zayıf kişilerde sıvı kaybına bağlı olarak hayati risk oluşturabilir. Erken müdahale, toksinlerin uzaklaştırılması ve komplikasyonların önlenmesi açısından önemlidir.
KORUNMA YOLLARI
– Yemek hazırlarken eller sık sık yıkanmalı, çiğ ve pişmiş gıdalar ayrı tutulmalıdır. Besin zehirlenmesini önlemek için hem dışarıda hem evde hijyen ve doğru saklama koşullarına dikkat edilmelidir. Dışarıda yemek yerken güvenilir ve hijyen standartlarına uyan işletmeler tercih edilmeli.
– Et, tavuk, balık ve yumurta gibi riskli besinler en az 70 derecede pişirilmelidir.
– Süt ve peynir, yoğurt, ayran, krema, kaymak, tereyağı gibi süt ürünleri, pişmiş yemekler, deniz ürünleri, şarküteri ürünleri ve yumurta içeren gıdalar uygun sıcaklıkta saklanmalı ve soğuk zincir korunmalıdır.
– Bozulabilir gıdalar; et, süt ürünleri ve hazır yemekler gibi hızlı bozulan besinlerdir. Bu ürünler oda sıcaklığında 2 saatten, 32 derecenin üzerindeki sıcaklıklarda ise 1 saatten fazla bekletilmemelidir.
– Açık havada ve açık büfede uzun süre bekleyen yiyecekler de risk oluşturur. Mümkün olduğu kadar uzak durulmalıdır.
– Ayrıca güvenilir gıdaların tercih edilmesi, sebze ve meyvelerin iyi yıkanması ve güvenli su tüketilmesi de riski azaltır.
Belirtilerin ortaya çıkma süresi değişiyor
Besin zehirlenmesinde belirtilerin ortaya çıkma süresi, hastalığa neden olan mikroorganizma veya toksine göre değişir. Bazı durumlarda şikâyetler çok kısa sürede başlarken, bazı vakalarda birkaç günü bulabilir.
Örneğin, bazı bakterilere bağlı besin zehirlenmelerinde belirtiler 30 dakika ile 6 saat arasında görülebilir. Çoğu vakada ise şikâyetler genellikle 6 saat ile 1-2 gün içinde kendini gösterir.
Kusma ve ishale dikkat!
Besin zehirlenmesi yaşayan çoğu kişi, sıvı kaybını önlemek amacıyla bol su, ayran; haşlanmış patates, muz, yoğurt ve kızarmış ekmek gibi sindirimi kolay besinleri tercih ederek birkaç gün içinde iyileşebilir. Ancak şikâyetlerde 24 saat içinde herhangi bir azalma görülmezse, mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Erken müdahale, özellikle kusma ve ishalin uzun sürmesi durumunda ciddi komplikasyonların önlenmesine yardımcı olur.
İŞTE EN KOLAY BOZULANLAR
Özellikle yaz aylarında en riskli olan gıdalar şunlardır:
– Et, tavuk, balık ve deniz ürünleri
– Süt, peynir, yoğurt, krema, mayonez, kaymak ve tereyağı.
– Açık büfelerde uzun süre bekleyen et yemekleri, salatalar, sütlü tatlılar, deniz ürünleri ile soğuk zinciri korunmayan süt ürünleri, şarküteri ürünleri ve dondurulmuş gıdalar da risk oluşturur.
– Kaynağı bilinmeyen çeşme veya arıtılmamış sular, güvenilir olmayan dolum suları ve bu sulardan hazırlanan buzlar.
– Taze sıkılmış meyve suları da risk oluşturur.
Bir kişiyi hastanelik eden gıda başkasını etkilemeyebilir
Belirtilerin şiddeti; hastalığa neden olan mikroorganizma veya toksinin türüne, tüketilen kontamine gıda miktarına ve kişinin bağışıklık sistemi, yaşı ile kronik hastalıklarına bağlı olarak değişir. Bu nedenle aynı gıdayı tüketen kişilerde farklı düzeylerde şikâyetler görülebilir. Bir kişide ciddi besin zehirlenmesine yol açan bir gıda, başka bir kişide hafif belirtilere neden olabilir ya da hiç belirti oluşturmayabilir.
The post Sıcaklarda bu besinler çok riskli! appeared first on Kilis Egitim.
